تبلیغات
مخصوص دانش آموزان سال سوم راهنمایی - علوم تجربی . دروس بخش زمین شناسی

امروز:

علوم تجربی . دروس بخش زمین شناسی

توضیحات و نکات فصل ها به همراه پاسخ فعالیت ها و سوالات متن...

بخش دوم ، زمین زیستگاه ما
فصل 3 – سرگذشت زمین . لایه های سنگ ها :

سنگ های رسوبی معمولاً به صورت موازی در روی هم انباشته می شوند و مانند ورق های كتابند. در یك سری لایه از جنس سنگ های رسوبی ، اصولاً لایه های زیرین قدیمی تر از لایه های بالایی هستند. اما در صورتی كه سنگ ها چین خورده باشند، نمی توانیم اصل بالا را درست بدانیم و برای تعیین وضعیت گذشته های آن ها باید بدنبال شواهد دیگری بگردیم.



  فسیل :

برای پاسخ به این سؤال كه چه جاندارانی بر روی زمین زندگی می كردند باید از فسیل ها كمك گرفت. به آثار و بقایای موجودات قدیمی كه در بین برخی از مواد تشكیل دهنده ی پوسته زمین پیدا می شوند فسیل می گویند. از میان جانداران گذشته، فقط تعداد بسیار كمی به صورت فسیل درآمده اند. جاندارانی كه دارای اعضای نرم و فاقد اسكلت سفت داخلی یا خارجی بوده اند، در برابر عوامل مخرب طبیعی مقاومتی نداشته و پس از مرگ در مجاورت هوا یا زیر آب تجزیه گردیده، خوراك جانداران دیگر شده و بدون آنكه از خود اثری به جای گذارند، از بین رفته اند.
در میان جانداران گذشته ی زمین آن هایی كه دارای اعضای سخت مانند استخوان، دندان، صرف ، كیتین با بافت چوبی بوده اند. امكان فسیل شد نشان وجود داشته است. این جانداران باید بلافاصله پس از مرگ در محلی قرارگیرند تا در معرض تجزیه و فساد قرار نگیرند.
 



  مكان های مناسب برای فسیل شدن :

برای فسیل شدن،‌محیط های رسوبی مانند دریاها و دریاچه ها مناسب تر از سایر مناطق اند. در این مناطق رسوب گذاری شدیدتر است و بقایای جانداران بوسیله رسوبات بهتر مدفون و پوشیده ی می شود.



در خشكی ها نیز گاهی فسیل بوجود می آید ولی تعداد آن ها نسبت به فسیل هایی كه در دریاها تشكیل شده اند، بسیارناچیز است. یخچال، غار، طوفان های شن و ماسه ، شیره های گیاهی، مواد نفتی و خاكسترهای آتش فشانی شرایطی بوجود می آورند كه جانوران یا گیاهان قبل از فساد و تجریه همه یا قسمتی از جسد آن ها سالم بماند.
 



  استفاده از فسیل ها :

برخی از فسیل ها كه مانند زغال سنگ و نفت كه به آن ها سوخت های فسیلی نیز گفته می شود و بطور مستقیم در تأمین انرژی و برخی مواد كاربرد فراوان دارند. از سایر فسیل ها نیز برای تعین محل بعضی از مواد معدنی استفاده می گردد. فسیل ها در تشخیص آب و هوای گذشته نیز قابل استفاده اند.  



  تحول در حیات :

با مطالعه در روی فسیل ها بدست آمده از میان لایه های رسوبی مختلف معلوم شده است كه فسیل های موجود در لایه های قدیمی تر (زیرین) در مقایسه با آن ها كه در لایه های بالایی پیدا می شوند. ساختمانی بدنی ساده تری را نشان می دهند. یعنی هرچه به زمان حاضر نزدیك می شویم. هم ساختمان بدن جانداران پیچیده تر می شود هم بر تعداد انواع آن ها اضافه می شود.
دانشمندان به همین ترتیب توانسته اند اولاً با نوع تحولات و تغییرات جانداران در گذشته آشنا شوند، ثانیاً نوعی جدول زمانی را به كمك فسیل ها تنظیم كنند كه راهنمای مناسبی برای تعیین قدمت لایه های رسوبی مجهول هم هست.
ترتیب پیدایش جانداران از بی مهره ها به مهره داراین ساده و خونسرد و سپس مهره داران خونگرم، یعنی پرنده ها و پستانداران است.
گیاهان نیز در آغاز محدود به جلبك های دریایی بودند و در زمان های بعد سرخس ها و انواع مشابه پدید آمدند. پیدایش گیاهان گلدار، كه انواع كامل پیچیده تر از اقاسم بی گل ها و هاگدار است. در زمان های نزدیك به زمان حال در روی زمین ظاهر شدند.


  تغییر گونه های جانداران :

یكی از مهم ترین كاربردهای فسیل ها پی بردن به چگونگی تغییرات شكل ظاهری و ساختمان بدنی و در نتجه بوجود آمدن انواع جدید جانداران است. امروزه بیش از 2 میلیون نوع جاندار در روی زمین زندگی می كنند. در حالی كه مطالعه ی فسیل ها نشان میدهد كه در ابتدا تعداد گونه های جانداران بسیار محدود و رفته رفته افزایش پیدا كرده اند.
المارك دانشمند فرانسوی‌،در قرن هجدم استفاده یا استفاده نكردن اندام ها را عامل بروز تغییر می دانست و عقیده داشت كه وقتی اندامی زیاد بكار برده شود، قوی خواهد شد و برعكس اندامی كه كار نكند، رشد چندانی نخواهد داشت . به عقیده لامارك صفاتی كه به این ترتیب كسب می شوند. قابل به ارث رسیدن نیز خواهند بود. پس چون زرافه گردن خود را برای خوردن برگ های درختان بالا كشانده نسل به نسل بر طول گردنش اضافه شده است.
 



  چارلز داروین:

زیست شناس انگلیسی،‌در قرن نوزدهم كه از اوایل زندگی به مطالعه گیاهان و جانوران علاقمند بود. در مورد چگونگی تغییر گونه ها ، نظریه ی انتخاب طبیعی خود را در كتابی به نام منشأ انواع انتشار داد.
انتخاب طبیعی به این معناست كه طبیعت در هر محیط افراد سازگارتر را انتخاب می كند و آن هایی را كه برای زیستن در آن محیط مناسب نیستند، از میان می برد.
ذكر انتخاب طبیعی، از آن جا در ذهن داروین ریشه گرفت كه مشاهد كرد:‌تعداد اولاد جانداران، همیشه بیشتر از تعداد والدین است با وجود این جمعیت انواع بخصوص همواره ثابت می ماند. بنابراین باید همیشه تعدادی از اولاد جانداران به طریقی از بین بروند و چون بین افراد یك نوع ، تفاوت های فردی وجود دارد و همه آن ها از لحاظ سازش با محیط، مشابه نیستند. در ضمن چون غذا و جا معمولاً برای همه ی افراد وجود ندارد،‌میان آن ها رقابت در می گیرد. در این رقابت افرادی كه سازش بیشتری با محیط دارند. از شانس بیشتری هم برای زنده ماندن برخوردارند و در نتیجه، در رقابت پیروز می شوند و به سن زاد و ولد می رسند و تولید مثل می كنند.


  دووریس :

در اوایل قرن بیستم یك دانشمند هلندی به نام دووریس نظریه ی جهش را اائه داد. دووریس معقتد بود، صفاتی بطور ناگهانی در یك فرد ظاهر می شوند و این صفات قابل انتقال به نسل های بعدی نیز هستند. جاندارانی را كه در آن ها صفات جدید بوجود می آید در اصطلاح جهش یافته می نامند. صفات جدیدی كه در یك جهش بوجود می آیند اغلب مضر هستند و سبب نابودی جاندار می شوند، گاهی به ندرت در یك جهش صفات مفیدی هم ظاهر می شدند. جاندارانی كه در آن ها یك یا چند صفت مفید ظاهر می شود. نسبت به همنوعان خود سازگاری بیشتری با محیط پیدا می كنند و رفته رفته تعداد آن ها در محیط افزایش پیدا می كند.  



  چگونگی بروز جهش :

می دانید كه صفات ارثی از طریق كروموزوم ها داخل هسته به ارث می رسند. مشاهد هی دقیق كروموزم ها هم نشان داده است كه ماده ی اصلی زنده ی آن ها، مولكول های DNA است كه در سلول های همه ی جانداران وجود دارد و امروزه آن ها را عوامل بوجود آورنده صفات مختلف در همه ی جانداران می شناسیم. پس اگر قرار باشد تغییر در صفات جانداران پدید آید. این تغییر (جهش) باید در ساختمان DNA اثر بگذارد.
DNA مولكولی بسیار با ثبات است و ساختمان كم تر دچار تغییر می شود عواملی كه سبب بروز تغییر در ساختمان چنین مولكولی می شوند، باید بسیار قوی باشند. مواد رادیو اكتیو بعضی از ماد شیمیایی و دارویی را از جمله ی این عوامل می دانند.


 



  شواهد تغییر :

وجود شباهت های فراوان در میان جانداران حاكی از وابسته بودن آن ها به همدیگر است. البته، شباهت میان جانداران یك گروه زیادتر از شباهت میان جانداران گروههای دور از هم است. بدیهی است كه ساختمان اندام های داخلی مانند دستگاههای تنفس، گردش خون، كلیدها و غیره هم در آن ها بسیار شبیه است و همگی فعالیت های حیاتی مانند تغذیه ، تنفس ،‌و غیره را به یك شكل انجام میدهند.
چنین شباهتی به ترتیب در میان افراد گروههای دیگر مهره داراین كمتر می شود. با این حال، میان این گروهها شباهت زیاد دارند.
 



  در مجموع مشاهدات انجام شده حاكی از آنند كه :

جانداران از اجداد قدیمی و مشتركی بوجود آمده اند.
تغییرات در جمعیت های جانداران پدید می آیند نه در افراد، زیرا فردیكه پس از مدت كم و بیش كوتاهی می میرد اما نسل و جمعیت باقی می ماند. زندگی از حالت ساده و ابتدایی به صورت پیچیده تری تحول یافته است.


 


  فكر كنید
در مطالعه ی تاریخچه زمین، سنگ های رسوبی بهتر از بقیه ی اقسام سنگ ها هستند، دلیل چیست؟

سنگ های رسوبی از بسیاری جهات پرارزش اند، از جمله اینكه در آنها غالباً بقایای گیاهان و حیوانات پیدا می شود كه آنها را فسیل می نامند. دانشمنان با استفاده از فسیل ها تاریخ گذشته ی زمین را معلوم می كنند. سنگ های رسوبی شواهد مربوطه به تاریخچه ی گذشته ی زمین را در بردارند و نشان می دهند كه وضع دریاها و خشكی ها، رشته كوه ها و غیره در گذشته چگونه برده است.  



  فكر كنید
یك جاندار پس از مرگ باید دور از چه عواملی قرار گیرد تا همه یا قسمتی از جسد آن باقی بماند؟

این جاندار باید بلافاصله پی از مرگ، در محلی قرار گیرد تا در معرض تجزیه و فساد قرار گیرد. مثلاً اگر دارای اعضای نرم یا فاقد اسكلت سخت داخلی یا خارجی است. نباید در مجاورت هوا یا زیر آب قرار گیرد چون در این حالت تجزیه گردیده و یا خوراك جانداران دیگر می شود. در حالت كلی خشكی جای خوبی برای فسیل شدن نیست.  



  فكر كنید :‌
1 – به كمك جای پای جاندار ،‌چه اطلاعاتی درباره آن جاندار می توان كسب كرد؟

وزن ، بزرگی جثه، نوع جاندار، نوع تغذیه

2 – وجود زغال سنگ در یك منطقه چه اطلاعاتی درباره آب و هوای گذشته ی آن جا می تواند در برداشته باشد؟
وجود زغال سنگدر یك منطقه نشان میدهد كه شرایط آب و هوایی در آن منطقه برای پیدایش جنگل های انبوه مناسب بوده است.

3 – آیا می توان به كمك فسیل ها مناطق مختلف دریاهای گذشته را از نظر عمق شناسایی كرد؟
بله زیرا در هر منطقه از دریا متناسب با .... فاصله از ساحل ، جنس رسوبات فرق می كند و از طرفی هر لایه ی فسیل های ویژه ای دارد كه با فسیل های لایه های بالایی و پائینی متفاوت است.

4 – آیا می توان به كمك فسیل ها، دریاچه آب شیرین را از دریاچه آب شور تشخیص داد؟
بله، برخی از فسیل های مربوط به جانوران ساكن دریاچه آب شیرین اند، پس سنگ های محتوی آثار آن ها باید در محیط آب شیرین تشكیل شده باشد.
 



  فكر كنید :
از ترتیب پیدایش جانداران در روی زمین چگونه می توانند به قدیم یا جدید بودن لایه های رسوبی چین خورده پی ببرند؟

فسیل ها نشان دهنده ی طرز تكامل حیات در روی زمین اند، و چون جانداران ابتدایی و ساده تر در مقایسه با جانداران پیچیده و پیشرفته قدمتی زیادتر دارند، با مقایسه نوع فسیل های موجود در سنگ ها می توان ترتیب قدمت های لایه رسوبی را معلوم كرد.

فكر كنید :
1 – نوع سازگاری هر كدام از جانداران زیر را مشخص كنید:
گاو
مار
كاكتوس
اردك
بوته ی كدو

1 – گاو :
ناخن اندام های حركتی تبدیل به سم شده است. معده چهار قسمتی است دندان های آسیا رشد بیشتری دارند.

مار :
داشتن پولك های ضخیم در سطح خارجی پوست كه سبب می شود آب بدن از بین نرود و نیاز جانور به آب كم باشد.

كاكتوس :
سطح پهنك برگ ها فوق العاده كاهش یافته و تبدیل به خار شده است و تعداد روزنه ها كم است.

اردك :
دستگاه گوارش دارای بخش های ویژه ای بنام چینه دان و سنگدان است

بوته كدو:
طول ریشه بدلیل نیاز زیاد گیاه به آب زیاد است و در اطراف پخش می شود.

2 – آیا مهاجرت می تواند یكی از عوامل ایجاد تغییر در جمعیت های جانداران باشد؟ برای گفته خود دلیل بیاورید؟
مهاجرت عبارت است از جابجایی از مكانی به مكان دیگر . مهاجرت ها می توانند بر افزایش یا كاهش جمعیت ساختمان سنی جمعیت و ... اثر بگذارد به عنوان مثال وقتی روستاییان به شهرها مهاجرت می كنند چون اغلب مهاجرین .... كار و فعالیت هستند باعث افزایش جمعیت سالخوره و یا در مورد زنان در روستا می شوند.

تفسیر كنید
این جمله را تفسیر كنید:
«جهش بوجود آورنده تغییرات در جانداران و انتخاب طبیعی گسترش دهنده ی آنها در جریان جمعیت ها ست.»
جهش سبب پیدا شدن صفات جدید می شود اما به تنهایی قادر به تغییر چهره ی جمعیت نیست زیرا میزان جهش بسیار كم است ولی انتخاب طبیعی یا انتخاب انواع جدید و حذف انواع دیگر امكان گسترش این صفت را فراهم می كند. به بیان دیگر جهش ایجاد كننده ی صفت جدید در فرد و انتخاب طبیعی افزایش دهنده ای فراوانی این صفت است.
 



فصل 4 – زمین ساخت ورقه ای
جابه جایی قاره ها

در سال 1912 میلادی یك دانشمند آلمانی به نام «وگنر» با شواهدی كه بدست آورده بود، اظهار داشت كه حدود 200 میلیون سال پیش تمام خشكی ها به هم متصل بوده و خشكی یك تكه ای را ساخته اند. این خشكی عظیم رفته رفته به دو خشكی بزرگ تقسیم شد و پس از میلیون ها سال هر یك از دو خشكی قطعه قطعه شده و قاره های امروزی را بوجود آوردند.

 


پس از مرگ وگنر، تعداد كمی از زمین شناسان نظریه ی وی را تحسین برانگیز خواندند و برای اثبات آن بدنبال شواهد بهتری بودند. در فاصله سال های 1950 تا 1968 پیشرفت شایان فناوری، امكان مطالعه زمین شناسان را بر روی قسمت های ناشناخته ی زمین، خصوصاً كف اقیانوسها فراهم آورد. در سال 1968 با توجه به مجموعه اطلاعات و شواهد بدست آمده ، نظریه وگنر مبدل به یك نظریه ی جامعتری با عنوان زمین ساخت ورقه ای شد. بر اساس این نظریه، سنگ كره ی زمین یك تكه نیست. بلكه از تعدادی ورقه های كوچك و بزرگ تشكیل شده است. برخی از این ورقه ها در زیر اقیانوس ها واقعند. برخی در زیر قاره ها و پاره ای هم ، قسمت هایی از هر دو را در بر می گیرند. همه ی ورقه ها كه تا عمق حدود 20 تا 150 كیلومتری ادامه دارند، می توانندآزادانه و مستقل از هم حركت كنند.
دانشمندان عقیده دارند كه دما و فشار در زیر سنگ كره به اندازه ای است كه سنگ ها حالتی شكل پذیرو خمیر مانند دارند. دما در همه ی قسمتهای این بخش خمیری یكسان نیست. قسمت های زیرین دمای بیشتر و قسمت هایی رویی دمای كمتری دارد. این اختلاف دما سبب می شود كه قسمت های زیرین چگالی كمتری نسبت به قسمتهای رویی داشته باشد. اختلاف چگالی در قسمت های خمیری گوشته سبب برقراری جریان جابه جایی (همرفتی) بسیار كندی می شود( حدود چند سانتی متر در سال) یعنی مواد سازنده نرم كره به آرامی بالا می آیند، سپس به طرفین ... و انجام به سمت پایین كشیده می شوند. وقتی در نرم كره چنین جریانی بوجود می آید. ورقه های سنگ كره بر روی آن می خزند و همراه آن جابه جا می شوند.



در این حالت ورقه های سنگ كره د رمحلی كه جریان رو به بالا باشد از هم دور می شوند و سپس به زیر ورقه ی مقابل فرو می روند.



  پدیده های حاصل از حركت ورقه ها:

ورقه ها به سه شكل مختلف می توانند نسبت به هم جابه جا شوند

1 – ورقه های دور شونده :
بیشتر محل هایی كه ورقه ها از هم دور می شوند، در اقیانوس ها قرار دارند . در این مناطق ،‌مواد مذاب از شكاف موجود در بین دو ورقه خارج شده و درهمان سخت می شوند و پوسته جدیدی را بوجود می آورند. از این رو، هر ساله چند سانتی متر بر وسعت اقیانوس ها افزوده می شود، خروج مواد مذاب در این مناطق سبب بوجود آمدن رشته كوههایی در میان اقیانوس ها می شود. این رشته كوهها زنجیره ی پیوسته ای را می سازند به طول آن در مجموع بیش از 60000 كیلومتر است. رشته كوههای میان اقیانوسی، محل وقوع تعدادی از زمین لرزه ها و آتش فشان هاست.
 



  ورقه های نزدیك شوند :

 چون ورقه های نزدیك شونده خصوصیات فیزیكی و شیمیایی مختلفی دارند . پدیده های حاصل به یكی از صورت های زیر خواهد بود.

الف – برخورد ورقه های اقیانوسی با ورقه قاره ای :
در این محل ها ورقه ی اقیانوسی به زیر ورقه ی قاره ای كشیده می شود و با خم شدن لبه ی ورقه ها، گودال عمیق اقیانوسی به موازات قاره و در داخل اقیانوس بوجود می آید. ورقه های ایقانوسی به همراه خود تعدادی از رسوبات دریایی را به پائین می كشاند. وقتی این مواد به عمق حدود 100 متر می رسند، ذوب می شوند و از شكاف های ورقه ای قاره ای ،‌خود را به بالا می كشند و سبب بوجود آمدن كوههای آتش فشانی بر روی قاره ها می شوند. گودال های عمیق در اطراف آن، محل وقوع زلزله های شدید است.

ب – برخورد ورقه های اقیانوسی :
در این محل ها، یكی از ورقه ها به زیر دیگری فرو می رود و با خم شدن لبه ورقه ها، گودال عمیق اقیانوسی بوجود می آید. ورقه ی فرو رانده شده مانند حالت قبل ذوب می شود و مواد مذاب حاصل از آن، این بار از بستردریا خارج می گردد. با ادامه فعالیت این آتش فشان ها، جزایری سر از آب بیرون می آورند كه به مجموعه ی آن ها جزایر اقیانوسی گفته می شود. اطراف این گودال ها محل وقوع تعداد دیگری از زلزله های شدید است.

پ – برخورد دو ورقه ای قاره ای :
در این محل ها، ورقه ای به زیر ورقه دیگر فرو نمی رود، زیرا جرم هر دو كم و مساوی است نتیجه چنین برخوردی،‌ایجاد كوه و زلزله های شدید است.
 



  ورقه هایی كه در كنار هم می لغزند:

در این محل ها نه پوسته ی جدیدی بوجود می آید و نه ورقه ای تخریب می شود. بلكه فقط ورقه ا از كنار هم عبور می كنند، در بیشتر مواقع ممكن است این جا به جایی برای مدتی صورت نگیرد و انرژی ذخیره گردد و به هنگام آزاد شدن انرژی ، حركت ناگهانی ورقه ها سبب زلزله های شدیدی شود.


  فكر كنید
در محل ورقه های دورشونده،‌مرتباً سنگ كره ی جدید تشكیل می شود، در این صورت آیا وسعت زمین هم اكنون در حال افزایش است؟

اگر پدیده جبرانی وجود نداشته باشد، باید بر وسعت زمین همچنان افزوده شود، اما سطح زمین مقداری ثابت است یعنی در مناطقی مانند محل برخورد ورقه های نزدیك شوند، قسمتی از سنگ كره از بین می رود.  



  فكر كنید
1 – گفته می شود هر چقدر تعداد زلزله های كوچك در یك منطقه بیشتر باشد ،بهتر است به نظر شما دلیل چیست؟

به همراه وقوع هر زلزله هر چند كوچك مقداری از انرژی ذخیره شده آزاد می شود و درنتیجه از احتمال وقوع زلزله شدید – كه با آزاد شدن انرژی زیادی همراه است كاسته می گردد.  



  2 – كدام پدیده ی زمین شناسی در تمام حاشیه های ورقه های سازنده سنگ كره زمین بوجود می آید؟

زلزله ، تقریباً تمامی زمین لرزه های دنیا در حاشیه ی ورقه های سازنده سنگ كره زمین بوجود می آیند.  



  سؤال از متن فصل 4 :
1 – حركت ورقه ها نسبت به هم سه شكل مختلف می تواند صورت بگیرد . این سه شكل كدامند؟

1) دو ورقه از هم دور می شوند .
2) دو ورقه با یكدیگر برخورد می كنند
3) دو ورقه در كنار هم می لغزند
 



  2 – چگونگی دور شدن تدریجی دو ورقه از یكدیگر را توضیح دهید.

مواد مذاب از شكاف موجود در بین ورقه خارج شده و در همان جا سخت می شوند و پوسته ی جدیدی را بوجود می آورند.  



  3 – پدیده های حاصل از برخورد دو ورقه اقیانوسی با ورقه قاره ای را نام ببرید.

1 ) گودال عمیق اقیانوسی
2) كوه های آتش فسانی
 



  4 – چرا در محل ورقه هایی كه در كنار هم می لغزند، زلزله های شدیدی رخ می دهد؟

در این محل ها فقط ورقه ها از كنار هم عبور می كنند. در بیشتر مواقع ممكن است این جا به جایی برای مدتی صورت نگیرد و انرژی ذخیره گردد و به هنگام آزاد شدن انرژی، حركت ناگهانی ورقه ها سبب زلزله های شدید می شود.  



  5 – نتیجه برخورد دو ورقه ی قاره ای چیست؟

در این محل ها، رقه ای به زیر ورقه ی دیگر نمی رود. زیرا جرم هر دو، كم و مساوی است . نتیجه ی چنین برخوردی ایجاد كوه و زلزله های شدید است.  



فصل 5 – فراتر از زمین
‌منظومه شمسی

حدود 10 میلیارد سال پیش ، در قسمتی از فضا یك توده عظیم ابر مانند بوجود آمد كه 80 درصد آن هیدروژن، 15 درصد آن هلیم و 5 درصد بقیه بیشتر شامل گازهایی چون اكسیژن، نیتروژن ،‌كربن و مواد سنگین تری چون سیلسیم ، آلومینیوم ، آهن و منیزیم و كلسیم بود. این توده ی عظیم در حدود 5 میلیارد سال پیش تحت تأثیر نیروی گرانشی شروع به متراكم شده و چرخیدن كرد. و پس از مدتی به شكل دو بشقاب كه از لبه روی هم قرار گرفته باشند درآمد . بعد از مدتی بیشتر گازها در وسط این شكل جای گرفتند و خورشید را تشكیل دادند و مواد سنگین تر ، سیاراتی چون عطارد، زهره، زمین و مریخ را بوجود آوردند.
بقیه ی مواد نیز كه هم مواد سنگین و همه مواد گازی داشتند سیارات دیگر یعنی مشتری ، زحل اورانوس و نپتون را بوجود آوردند. از این جهت سیارات منظومه ی شمسی را به دو گروه زمین مانند (سیارات داخلی) و مشتری مانند (سیارات خارجی) تقسیم می كنند. در این تقسیم بندی نهمین سیاره یعنی پلوتو جایی ندارد. سیارات داخلی بیشتر از سنگ و فلز ساخته شده اند و نسبت به سیارات خارجی اندازه های كوچكی دارند ولی سیارات خارجی اندازه های بزرگی دارند و بیشتر از مواد مایع و گازند.



  خورشید :

خورشید ستاره ای است كه 73 درصد حجم آن را هیدروژن و 25 درصد را هلیوم تشكیل داده است . قطر خورشید حدود 4/1 میلیون كیلومتر، (110 برابر قطر زمین) است. خورشید چنان داغ است كه گازهای تشكیل دهنده ی آن به حالت درخشان درآمده اند. نوری هم كه از آن به اطراف پخش می شود. به همین علت است در سطح خورشید ، قسمت ها سردتری هم وجود دارد كه تیره رنگند و به نام لكه های خورشیدی معروفند. دوام لكه های بین روز تا چند ماه است. منشأ گرمای خورشید واكنش های هسته ای است. در این واكنش ها هیدروژن به هلیوم تبدیل می شود و گرمای فراوانی را حاصل می آورد.



  اجزای دیگر منظومه شمسی : سیارك ها :

اندازه گیری ها بخوبی نشان میدهد كه فاصله ی بین سیاره مریخ و سیاره مشتری بسیار زیاد است. هم چنین بررسیها نشان داده است كه در فاصله ی بین این دو سیاره، قطعات سنگی و فلزی بسیاری، كه قطر آن ها از چند سانتی متر تا صدها كیلومتر متفاوت است و به آن ها سیارك می گویند. در روی یك مدار و در جهت حركت سایر سیارات، به دور خورشید می گردند.


  شهاب

همه روز زمین توسط هزاره قطعه سنگ آسمانی بمباران می شود. این قطعات هنگام ورود به اتمسفر بر اثر اصطكاك با هوا، داغ و تبخیر می شوند. در صورتی كه هم این سنگ ها بزرگ باشند می سوزند. و نوری ایجاد می كنند كه از زمین قابل مشاهده است. به این نورها شهاب و به قطعه سنگ های بزرگی كه از اتمسفر هم می گذرند و روی زمین می افتند شهابسنگ می گویند.  



  دنباله دارها :

این اجرام از جنس غبار و یخ اند و تا حدی به «گلوله ی برگ گل آلود» شباهت دارند بعضی از دنباله دارها كه به زمین نزدیك می شوند می توان با چشم هم دید. اما بیشتر آن ها را باید با تلسكوپ ببینیم.
وقتی دنباله دارها به خورشید نزدیك می شوند یخ آنها بخار می شود و دم درازی به طول هزارها كیلومتر می سازد. دم همیشه دو جهت مخالف خورشید قرار می گیرد.


  قمرها :

از اجزای دیگر منظومه شمسی قمرها هستند كه بدور سیارات می چرخند. به جز عطارد و زهره، بقیه سیارات منظومه شمسی حداقل یك قمر دارند. بزرگی بعضی از قمرها به بزرگی سیاره ای مانند عطارد است . كره ی ماه قمر كروی زمین است. سنگ هایی كه فضانوردان از ماه به زمین آورده اند نشان میدهد كه مواد سازنده این قمر مانند مواد سازنده زمین و سیارك هاست.  


  ستارگان : نور :

فاصله ی یك ستاره از زمین و جرم ستاره بر مقدار نور آن تأثیر دارند. پس وقتی ستاره ای پر نورتر از ستاره دیگر به نظر می رسد، معنایش آن است كه یا جرم بیشتری دارد یا فاصله كمتری با زمین دارد.  


  دما :

ستاره های با وجود آنكه بصورت نقاط نورانی به چشم می آیند، در مقابل تلسكوپ قوی ، به رنگ های آبی مایل به قرمز دیده می شوند. اختر شناسان از روی رنگ هر ستاره مقدار دمای سطحی آن را تعیین می كنند. ستاره زرد رنگی مانند خورشید نسبتاً داغ محسوب می شوند و دمای سطحی آن را حدود 6000 درجه می دانند. ستاره ی قرمز سردتر است. در عوض ستاره ای آبی بسیار داغند.  



  تركیب :

تجزیه نور ستاره، اطلاعاتی را در مورد تركیب آن در اختیار می گذارد. برای اینكار از دستگاهی بنام طیف نگار استفاده می كنند. در طیف ستاره ها، نوارهای رنگی هم وجود دارد. وجود این نوارها نشان می دهد كه بعضی از طول موج های نور محو شده، یا آن كه توسط گازهای موجود دراتمسفر ستاره جذب شده اند.


  بزرگی :

بزرگی ستارگان بسیار متفاوت است كوچكترین آنها كمی از زمین بزرگ تر است. بزرگترین ستاره ی شناخته شده قطری حدود 2300 برابر قطر خورشید دارد.  


  فاصله :

تعیین فاصله ی ستاره ها از زمین ، یكی از مشكلات بزرگ اخترشناسان است. یك روش مرسوم جهت تعیین اندازه فاصله ی ستارگان، مثلث بندی است.  


  صورت های فلكی :

اجداد ما بر اساس تصورات خود ستارگانی را كه در نزدیكی هم در آسمان می دیدند، در گروههای خاصی قرار می دادند و شكل های ویژه ای را هم برای آنها در نظر گرفتند. به این مجموعه ستارگان نام عمومی صورت فلكی داده شده است. معروف ترین صورت فلكی دب اكبر است. امروزه 88 صورت فلكی در آسمان مشخص شده است.


  تفسیر كنید.
با مشاهده طیف تركیب های احتمالی ستاره های 1،2،3، را تعیین كنید.
در تركیب خورشید چه عناصری وجود دارد؟ در كدام ستاره كلسیم و در كدامیك سدیم یافت می شود؟ تركیب كدام ستاره به تركیب خورشید بیشتر است؟


تركیب احتمالی ستاره 1 : هیدروژن ،كلسیم
تركیب احتمالی ستاره 2 : هیدروژن ،‌هلیوم
تركیب احتمالی ستاره 3 : جیوه، هیدروژن ، كلسیم ،‌هلیوم‌ و سدیم
در تركیب خورشید عناصر هیدروژن :‌هلیوم و سدیم یافت می شود
در ستاره ی 1 كلسیم و در ستاره 3 سدیم یافت می شود
تركیب ستاره 2 به خورشید شبیه تر است.
 



  سؤال از متن فصل 5 :
1 – اصطلاح منظومه شمسی را تعریف كنید.

به خورشید همه ی اجزایی كه به دور آن می چرخند. منظومه شمسی می گویند.  



  2 – چه تفاوت هایی میان سیارات داخلی و خارجی وجود دارد؟

سیارات داخلی بیشتر از سنگ و فلز ساخته شده اند ولی سیارات خارجی بیشتر از مواد مایع و گازند . همچنین سیارات داخلی نسبت به سیارات خارجی اندازه های كوچكی دارند.

3 – منشأ گرمای خورشید چیست ؟
منشأ گرمای خورشید، واكنش های هسته ای است. در این واكنش ها،‌هیدروژن به هلیوم تبدیل می شود و گرمای فراوانی را حاصل می آورد.

4 – جنس دنباله دارها از چیست؟ چگونگی تشكیل دم در دنباله دارها را توضیح دهید.
این اجرام از جنس غبار و یخند، وقتی دنبال دارها به خورشید نزدیك شوند، یخ آنها بخار بخار می شود و دم درازی به طول هزارها كیلومتر می سازد.

5 – چرا بعضی از ستارگان پرنورتر از بقیه به نظر می رسند؟
وقتی ستاره ای پرنور تر از ستاره ای دیگر به نظر می رسد، یا بزرگ تر از آن است. با فاصله كمتری با زمین دارد.

6 – چگونه با استفاده از طیف جذبی ستاره می توان درباره تركیب اتمسفر آن قضاوت كرد؟
هر عنصر دارای نوارهای تیره ی مخصوص به خود است. با استفاده از این ویژگی می توان درباره تركیب اتمسفرآن ستاره قضاوت كرد.

7 – منظور از صورت فلكی چیست؟ معروف ترین صورت فلكی كدام است؟
به مجموعه ای از ستارگان كه شكل های ویژه ای برای آنها در نظر گرفته می شود صورت فلكی می گویند. معروف ترین صورت فلكی دب اكبر است.


نوشته شده در : سه شنبه 29 دی 1388  توسط : همکلاسی .    نظرات() .

buy tadalafil no prescription
جمعه 16 آذر 1397 02:26 ق.ظ

Regards, Useful information!
cialis generico lilly cialis rezeptfrei sterreich cialis 20 mg best price cialis generic enter site 20 mg cialis cost buying cialis on internet female cialis no prescription cialis pills price each where do you buy cialis cialis price thailand
buy tadalafil online
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:03 ق.ظ

Kudos! Plenty of data!

tadalafil generic only now cialis 20 mg cialis 5mg billiger we recommend cialis best buy cialis generika buy cialis online nz generic cialis pill online cialis without a doctor's prescription generico cialis mexico prezzo di cialis in bulgaria
Online cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:20 ب.ظ

Regards. Ample posts!

generic cialis 20mg uk cialis 20mg preis cf acheter cialis kamagra enter site 20 mg cialis cost cialis en 24 hora buy cialis online cialis 20 mg cut in half price cialis best cialis diario compra cialis coupons printable
where to buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:52 ق.ظ

Regards! An abundance of tips.

click here cialis daily uk we choice cialis pfizer india are there generic cialis trusted tabled cialis softabs trusted tabled cialis softabs generic cialis at the pharmacy we like it safe cheap cialis generic cialis with dapoxetine tarif cialis france cialis bula
buy tadalafil no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 01:55 ب.ظ

Nicely put, With thanks.
cialis online deutschland canadian drugs generic cialis cialis 20mg preis cf cialis 10mg prix pharmaci import cialis viagra vs cialis vs levitra cialis lilly tadalafi cialis per paypa side effects for cialis cialis without a doctor's prescription
buy tadalafil pills
سه شنبه 13 آذر 1397 02:27 ق.ظ

You actually said that fantastically!
cialis prices only now cialis for sale in us overnight cialis tadalafil cialis dosage cialis 200 dollar savings card cialis kaufen cialis for daily use generic cialis at walmart viagra vs cialis cialis uk
Cialis canada
دوشنبه 12 آذر 1397 01:24 ب.ظ

Nicely put, Kudos!
buy cialis online click now cialis from canada cialis professional from usa cialis 5mg cialis daily reviews acquisto online cialis cialis super acti precios cialis peru cialis lowest price cialis ahumada
Cialis 20 mg
دوشنبه 12 آذر 1397 02:09 ق.ظ

Whoa many of very good info!
buy cialis cheap 10 mg rx cialis para comprar order generic cialis online buy cialis cialis online holland generic cialis tadalafil cialis venta a domicilio venta cialis en espaa we use it 50 mg cialis dose cialis generic
buy cheap cialis coupon
یکشنبه 11 آذر 1397 01:10 ب.ظ

Really a good deal of awesome knowledge.
prices for cialis 50mg safe site to buy cialis online cialis online napol generic cialis at walmart generic cialis at the pharmacy cialis 5 mg schweiz opinioni cialis generico cialis purchasing cialis australia org weblink price cialis
buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 01:12 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it!
the best choice cialis woman free generic cialis wow cialis 20 buy cialis online acquisto online cialis cialis savings card buy brand cialis cheap usa cialis online cialis canadian drugs cialis dosage amounts
Buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 01:29 ق.ظ

With thanks. Great stuff.
cialis generika in deutschland kaufen cialis therapie generic for cialis cialis professional yohimbe generic cialis at the pharmacy pastillas cialis y alcoho cialis en 24 hora cialis authentique suisse order a sample of cialis only now cialis for sale in us
buy generic cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 02:10 ب.ظ

With thanks. Excellent information!
get cheap cialis cialis italia gratis prezzo cialis a buon mercato cialis free trial dose size of cialis look here cialis order on line cialis 5 effetti collaterali cialis generique generic cialis review uk cialis 5 mg
buy cheap cialis on line
جمعه 9 آذر 1397 02:23 ق.ظ

You've made your stand extremely nicely.!
tadalafilo dosagem ideal cialis safe dosage for cialis where to buy cialis in ontario low dose cialis blood pressure generic cialis cialis tadalafil calis cialis bula cialis per paypa
Cialis pills
پنجشنبه 8 آذر 1397 03:03 ب.ظ

Nicely expressed indeed! !
cialis venta a domicilio cialis 05 cialis patentablauf in deutschland calis safe site to buy cialis online cialis ahumada cialis daily new zealand tarif cialis france cialis 5 mg buy overnight cialis tadalafil
buy cialis pills online
پنجشنبه 8 آذر 1397 02:52 ق.ظ

You made your point.
cialis 5 mg buy achat cialis en europe cialis dosage cialis 5mg where do you buy cialis where to buy cialis in ontario cialis for sale in europa cialis 20 mg best price cialis 05 cialis baratos compran uk
buy cheap cialis no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 02:23 ب.ظ

Terrific stuff. Regards.
overnight cialis tadalafil cialis 5 mg effetti collateral we like it safe cheap cialis recommended site cialis kanada precios cialis peru cialis australian price acheter cialis kamagra generic cialis in vietnam cialis pills boards acquistare cialis internet
buy cialis delhi
چهارشنبه 7 آذر 1397 02:25 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot.
free cialis opinioni cialis generico 40 mg cialis what if i take cialis alternative cialis online napol buy cialis uk no prescription cialis for daily use estudios de cialis genricos i recommend cialis generico cialis italia gratis
buy levitra 10mg
پنجشنبه 19 مهر 1397 01:41 ب.ظ

You've made your stand quite effectively..
buy 10 mg levitra levitra 20 mg bayer prezzo buy levitra generic levitra 20 mg buy levitra online levitra vardenafil levitra 20mg vardenafil buy generic levitra
buy cialis usa
یکشنبه 8 مهر 1397 04:54 ق.ظ

Nicely put. Regards.
how do cialis pills work look here cialis cheap canada cialis billig where to buy cialis in ontario cialis 100 mg 30 tablet cialis rezeptfrei acquistare cialis internet cialis taglich link for you cialis price cialis cost
Cialis generic
شنبه 7 مهر 1397 02:22 ق.ظ

Kudos, I appreciate this.
tesco price cialis buy cheap cialis in uk viagra vs cialis cialis cost opinioni cialis generico recommended site cialis kanada chinese cialis 50 mg cialis from canada cialis manufacturer coupon cialis 20mg prix en pharmacie
canadian mail order pharmacies
شنبه 31 شهریور 1397 06:36 ب.ظ

Helpful content. Thanks.
canadian pharmacies online prescriptions drugs for sale in mexico canadian pharmaceuticals canadian drug store canadian pharmacies without an rx canadian pharmacies that ship to us discount canadian pharmacies good canadian online pharmacies canadian pharmaceuticals canadian medications pharmacy
cialisbuys.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 08:04 ب.ظ

Nicely put, Kudos!
cialis preise schweiz cialis pas cher paris prix de cialis cialis 50 mg soft tab cialis et insomni how to buy cialis online usa cialis daily dose generic tadalafil tablets cialis generic tadalafil buy cialis uk
buycialisky.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 05:01 ب.ظ

Regards. Loads of postings!

preis cialis 20mg schweiz cialis authentique suisse cialis prezzo di mercato ou acheter du cialis pas cher cialis professional yohimbe cialis in sconto sublingual cialis online cialis tadalafil online cialis online deutschland best generic drugs cialis
http://cialisbuys.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 05:48 ق.ظ

You stated it perfectly!
cialis for daily use tadalafil 20mg cialis 5 effetti collaterali the best site cialis tablets where do you buy cialis cialis price thailand cialis online cialis online generic cialis levitra cialis authentique suisse
http://canadianpharmacyonli.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 09:31 ب.ظ

Very good info, Thanks.
the best canadian online pharmacies canada drug online pharmacy how safe are canadian online pharmacies canada medication prices canadian medications online pharmacy onesource trust pharmacy canada reviews canadian pharmaceuticals nafta viagra canadiense
where can you buy viagra
سه شنبه 13 شهریور 1397 05:07 ق.ظ

Thanks! Numerous material.

buy super viagra to buy viagra online getting viagra uk buy viagra no rx buy viagra mastercard where to buy viagra safely online where to buy viagra in stores buy viagra online india order viagra uk where to buy real viagra
Buy generic cialis
دوشنبه 12 شهریور 1397 09:20 ب.ظ

Amazing tons of great information!
cialis sans ordonnance prezzo cialis a buon mercato cialis 20mg prix en pharmacie cialis pills boards calis generic cialis pill online india cialis 100mg cost we choice cialis pfizer india cialis pills boards get cheap cialis
cialisvus.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 03:07 ق.ظ

Nicely put. Many thanks.
cialis 5 mg para diabeticos we choice cialis pfizer india cialis daily cialis for daily use cialis para que sirve cialis farmacias guadalajara cialis herbs we recommend cialis info cialis generico in farmacia cialis tadalafil
viagravonline.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 01:41 ب.ظ

Regards, I enjoy this!
generic cialis at walmart cialis 5 effetti collaterali buy brand cialis cheap comprar cialis navarr low dose cialis blood pressure where to buy cialis in ontario cialis sans ordonnance viagra vs cialis cialis manufacturer coupon cialis professional from usa
Cialis online
دوشنبه 22 مرداد 1397 02:14 ب.ظ

You actually reported it perfectly!
cialis reviews where do you buy cialis cialis uk next day cialis y deporte price cialis wal mart pharmacy we recommend cialis best buy cialis prezzo di mercato where do you buy cialis cialis official site prices for cialis 50mg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30